Wanneer u een akte laat opstellen of een transactie via de notaris laat verlopen, kan het zijn dat u vragen krijgt over uw identiteit, uw onderneming of de herkomst van geld. Dit komt doordat notarissen wettelijk verplicht zijn te voldoen aan de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (Wwft).
Deze wet verplicht notarissen om cliëntenonderzoek uit te voeren en in bepaalde gevallen transacties te melden bij de Financial Intelligence Unit‑Nederland. Het doel is om witwassen, fraude en terrorismefinanciering te voorkomen.
Op deze pagina leest u wat het Wwft-onderzoek door de notaris inhoudt en wat dit voor u betekent als cliënt.
Wat is de Wwft?
De Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (Wwft) is een Nederlandse wet die organisaties verplicht maatregelen te nemen tegen financiële criminaliteit.
Notarissen hebben hierbij een belangrijke poortwachtersfunctie. Zij moeten controleren met wie zij zaken doen en beoordelen of een transactie mogelijk verband houdt met illegale activiteiten. De Wwft verplicht notarissen onder andere om:
- een cliëntenonderzoek (Know Your Customer) uit te voeren
- de herkomst van gelden te onderzoeken
- transacties te monitoren
- ongebruikelijke transacties te melden bij de Financial Intelligence Unit‑Nederland
Deze verplichtingen gelden bijvoorbeeld bij:
- aankoop of verkoop van een woning
- oprichting van een bedrijf of stichting
- aandelenoverdracht
- financiële transacties via de notaris.
Wat is een Wwft-cliëntenonderzoek?
Het cliëntenonderzoek van de notaris is een wettelijke controle die moet plaatsvinden voordat een notaris een zaak in behandeling neemt. Het doel is om vast te stellen:
- wie de cliënt is
- of er risico’s zijn op witwassen of fraude
- waar het geld vandaan komt
- wat het doel van de transactie is.
Het onderzoek bestaat uit meerdere onderdelen:
- Identificatie en verificatie van de cliënt
De notaris moet uw identiteit vaststellen met een geldig legitimatiebewijs, zoals:
- paspoort
- Nederlandse identiteitskaart
- Nederlands rijbewijs
- geldig buitenlands paspoort
Bij elk bezoek aan de notaris moet u uw legitimatiebewijs meenemen, ook als u eerder al geïdentificeerd bent. De notaris controleert de echtheid van het document en mag een kopie in het dossier bewaren.
- Onderzoek naar de UBO (Ultimate Beneficial Owner)
Wanneer u handelt namens een onderneming, moet de notaris vaststellen wie de uiteindelijke belanghebbende (UBO) is. Een UBO is de natuurlijke persoon die uiteindelijk eigenaar is van of zeggenschap heeft over een organisatie. Vaak gaat het om iemand met meer dan 25% van de aandelen of stemrechten. De notaris controleert deze gegevens onder andere via het UBO‑register.
- Onderzoek naar de herkomst van het vermogen
Bij sommige transacties moet de notaris onderzoeken waar het geld vandaan komt dat wordt gebruikt. Dit wordt ook wel bron van vermogen (source of funds) genoemd. De notaris kan bijvoorbeeld vragen om:
- bankafschriften
- salarisstroken
- verkoopovereenkomsten
- schenkingsakten
- belastingdocumenten
Dit helpt om te controleren dat het geld uit een legale bron afkomstig is.
- Doel en aard van de transactie
De notaris moet begrijpen waarom een transactie plaatsvindt en of deze logisch is gezien uw situatie. Wanneer een transactie ongebruikelijk lijkt, kan de notaris extra vragen stellen of aanvullende documenten opvragen.
Politiek prominente personen (PEP)
In sommige situaties moet de notaris verscherpt cliëntenonderzoek uitvoeren. Dit geldt wanneer een cliënt een politiek prominent persoon (PEP) is. Een PEP is iemand met een belangrijke publieke functie, zoals:
- ministers of staatssecretarissen
- leden van het parlement
- bestuurders van politieke partijen
- rechters in hoge rechtscolleges
- bestuurders van staatsbedrijven.
Ook familieleden of nauwe zakenpartners van een PEP kunnen onder deze categorie vallen.
Meldingsplicht van ongebruikelijke transacties
Als een notaris een transactie tegenkomt die mogelijk verband houdt met witwassen of terrorismefinanciering, is hij verplicht dit te melden bij de Financial Intelligence Unit‑Nederland. Belangrijk om te weten:
- de meldingsplicht geldt voor uitgevoerde én voorgenomen transacties
- de notaris mag u niet informeren over een melding
- meldingen worden gedaan op basis van wettelijke indicatoren.
Dit betekent dat een notaris in sommige gevallen kan besluiten een opdracht niet uit te voeren.
Wanneer geldt de meldingsplicht niet?
De meldingsplicht geldt niet tijdens een oriënterend gesprek met de notaris. In deze fase kunt u uw situatie bespreken en vragen stellen zonder dat er een meldingsplicht bestaat. Zodra de notaris een dossier daadwerkelijk in behandeling neemt en de dienstverlening onder de Wwft valt, gelden de wettelijke verplichtingen wel.
Waarom stelt de notaris zoveel vragen?
De vragen die u van de notaris ontvangt zijn onderdeel van een wettelijke verplichting. Door het uitvoeren van het Wwft-onderzoek dragen notarissen bij aan:
- het voorkomen van witwassen
- het bestrijden van terrorismefinanciering
- het tegengaan van fraude
- het beschermen van het financiële systeem.
Hiermee vervult de notaris een belangrijke rol als poortwachter van het financiële stelsel.
Veelgestelde vragen over de Wwft bij de notaris
Waarom moet ik mijn legitimatiebewijs laten zien bij de notaris?
De notaris is verplicht uw identiteit te controleren volgens de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme. Daarom moet u altijd een geldig legitimatiebewijs meenemen.
Mag de notaris een kopie maken van mijn legitimatiebewijs?
Ja. Notarissen mogen een kopie maken van uw legitimatiebewijs en deze bewaren in het dossier. Dit is toegestaan omdat zij onder de Wwft vallen.
Waarom vraagt de notaris naar de herkomst van mijn geld?
De notaris moet controleren dat geld dat wordt gebruikt bij een transactie uit een legale bron komt. Dit is een verplicht onderdeel van het Wwft-cliëntenonderzoek.
Kan een notaris weigeren een opdracht uit te voeren?
Ja. Wanneer het Wwft-onderzoek onvoldoende duidelijkheid geeft of wanneer er risico’s bestaan op witwassen, kan een notaris besluiten de opdracht niet uit te voeren.